Wpływ diety na leczenie choroby Parkinsona

żyj
parkinson

U podstaw wielu chorób układu nerwowego leży neurodegeneracja, czyli postępujący proces zwyrodnienia komórek nerwowych. Najczęściej proces ten zachodzi bardzo powoli – trwa miesiące, a nawet lata. Do chorób neurodegeneracyjnych należy choroba Parkinsona. Jest to choroba ośrodkowego układu nerwowego o przewlekłym i postępującym charakterze oraz nieznanej przyczynie. Powoduje obumieranie komórek nerwowych produkujących dopaminę, występujących w części mózgu zwanej istotą czarną. Dopamina jest neuroprzekaźnikiem, który wpływa na aktywność ruchową oraz bierze udział w procesach motywacyjnych i emocjonalnych. Zanik neuronów dopaminergicznych prowadzi do wystąpienia charakterystycznych objawów – drżenia spoczynkowego, sztywności mięśniowej, spowolnienia ruchowego.

Niestety nie istnieje dieta, która mogłaby zapobiec rozwojowi choroby Parkinsona bądź powstrzymać jej postęp, jednak odpowiedni sposób żywienia jest bardzo ważnym elementem jej terapii.

 

Leczenie choroby Parkinsona i wpływ diety na terapię

Podstawowym lekiem stosowanym w leczeniu choroby Parkinsona jest lewodopa – analog dopaminy, który powoduje zwiększenie jej syntezy, a także nasilenie efektu jej działania. Skuteczność leczenia lewodopą jest uzależniona w znacznym stopniu od szybkości jej wchłaniania oraz od obecności czynników zaburzających ten proces, a więc od stosowanej przez chorego diety.

Lewodopa pod względem budowy chemicznej jest aminokwasem – należy do grupy dużych obojętnych aminokwasów LNAA (large neutral aminoacids). Do grupy tej należą również inne aminokwasy: leucyna, izoleucyna, walina, tryptofan, tyrozyna, metionina, histydyna, fenyloalanina. Lewodopa oraz aminokwasy LNAA pochodzące z żywności są wchłaniane w ten sam sposób, z udziałem tego samego przenośnika, w związku z czym współzawodniczą ze sobą w procesie wchłaniania i transportu do mózgu. Im więcej białka, a więc aminokwasów w diecie, tym mniej leku przedostaje się do krwi oraz mózgu i tym mniejsza jest skuteczność leczenia.

Najwięcej aminokwasów LNAA zawierają: mleko i produkty mleczne, jaja, ryby i mięso. Najmniejszą ich zawartością charakteryzują się warzywa i owoce.

 

 

Dieta z dystrybucją białka

W przypadku chorych we wczesnym stadium choroby nie ma potrzeby kontrolowania podaży białka. Stosuje się racjonalną dietę, pokrywającą zapotrzebowanie energetyczne organizmu. Musi ona ponadto dostarczać odpowiednią ilość witamin z grupy B, których niedobór występuje przy stosowaniu lewodopy. Rozpoczęcie terapii tym lekiem daje bardzo dobre efekty, ale przez pewien czas – przez tzw. miodowy miesiąc, który trwa 5-6 lat. W tym okresie stosuje się dietę z dystrybucją białka, która polega na równomiernym rozłożeniu dziennej podaży białka na poszczególne posiłki. Białko należy dostarczać w ilości stanowiącej minimum zapotrzebowania dorosłego człowieka: 0,8 g na 1 kg masy ciała. Bardzo ważną rolę odgrywa także zbilansowanie posiłków pod względem proporcji pomiędzy produktami dostarczającymi węglowodany (produkty zbożowe, owoce) oraz białko (mięso, ryby, nabiał). Wskazane jest, aby stosunek węglowodanów do białka był stały i wynosił 5:1 – 6:1. Jadłospis powinien opierać się na 5 zbilansowanych posiłkach bazujących na niskobiałkowych produktów zbożowych, wzbogaconych odpowiednią ilością produktów zawierających pełnowartościowe białko. W każdym posiłku powinny znaleźć się warzywa lub owoce oraz dodatek oleju, oliwy lub masła. Dietę z dystrybucją białka zaleca się pacjentom, którzy mają mniej ostre fluktuacje ruchowe oraz tym, którzy są bardziej aktywni w godzinach wieczornych.

 

Dieta z redystrybucją białka

Redystrybucja białka polega na spożywaniu większości zalecanej dziennej podaży białka w godzinach wieczornych. Od rana do późnych godzin popołudniowych całkowita ilość spożywanego białka powinna być natomiast maksymalnie zredukowana i nie przekraczać 7-10 g. Dieta z redystrybucją białka zalecana jest pacjentom w późniejszym okresie leczenia, cierpiącym na ostre fluktuacje ruchowe oraz tym, którzy są bardziej aktywni w godzinach porannych. Po tzw. miodowym miesiącu leczenia lewodopą staje się ono mniej skuteczne. Pojawiają się objawy choroby, a także niepożądane objawy uboczne leków. W tym momencie należy zastosować dietę o kontrolowanej podaży białka. W praktyce w ciągu dnia zalecane jest spożywanie potraw jarskich, bazujących głównie na specjalnych niskobiałkowych produktach zbożowych (takich jak pieczywo czy makaron), owocach, warzywach i ich przetworach oraz tłuszczach. Wykluczyć należy natomiast mięso, ryby, jaja, produkty mleczne, nasiona i orzechy, a także część produktów zbożowych (z wyjątkiem wspomnianych wyżej specjalnych niskobiałkowych produktów zbożowych). Produkty eliminowane w ciągu dnia powinny koniecznie znaleźć się w kolacji. Spożycie kilkudziesięciu gramów białka w jednym wieczornym posiłku może jednak okazać się problemem, w związku z czym dobrym rozwiązaniem jest zjedzenie wysokobiałkowej kolacji, a następnie, po około godzinie, wysokobiałkowego deseru.

 

Problemy żywieniowe osób z chorobą Parkinsona i jak można im zapobiec?

Choroba Parkinsona wiąże się z wieloma konsekwencjami, do których należą:

  • Utrzymanie prawidłowej masy ciała – u blisko połowy chorych dochodzi do spadku masy ciała już na początku choroby; do utrzymania prawidłowej masy ciała osoby chore mogą potrzebować dostarczenia większej ilości kilokalorii w ciągu dnia w porównaniu do zdrowych rówieśników,
  • Zaburzenia odczuwania smaku oraz brak apetytu – podawane potrawy powinny być urozmaicone, smaczne, kolorowe, estetycznie podane, lekkostrawne, o wyrazistym smaku i zapachu oraz przede wszystkim lubiane przez chorego; zalecane jest stosowanie aromatycznych przypraw takich jak: cynamon, wanilia, majeranek, cząber, tymianek, kminek, estragon, bazylia, mięta, pietruszka, koperek,
  • Zbyt szybkie odczuwanie sytości – należy spożywać posiłki o małej objętości, aby zapobiec uczuciu pełności w żołądku; powinno się ponadto unikać pokarmów obfitujących w tłuszcz, który w porównaniu z węglowodanami i białkami zdecydowanie dłużej przebywa w przewodzie pokarmowym,
  • Trudności z gryzieniem, żuciem i połykaniem – zaleca się potrawy miękkie i półpłynne, o niewielkiej objętości; unikać należy produktów suchych i twardych, takich jak sucharki, orzechy, chrupkie pieczywo; należy jeść powoli, bez pośpiechu; do jadłospisu powinno się włączyć zupy przecierane, zupy-kremy, budynie, musy i przeciery owocowe, pasty, purée warzywne,
  • Trudności z posługiwaniem się sztućcami – w celu ułatwienia jedzenia, należy unikać pokarmów wymagających krojenia; aby ułatwić utrzymanie sztućców w dłoni, można je owinąć kawałkiem materiału bądź używać specjalnych sztućców z pogrubionym uchwytem.
  •  

 

Na co jeszcze należy zwrócić uwagę?

Wiele osób cierpiących na chorobę Parkinsona ma problemy z zaparciami. Aby pobudzić pracę jelit i uniknąć zaparć, należy zadbać o odpowiednią podaż błonnika pokarmowego.

Preparaty lewodopy powinny być podawane na pusty żołądek lub przynajmniej pół godziny przed bądź godzinę po posiłku. Takie postępowanie gwarantuje szybkie wchłanianie leku oraz największą skuteczność. Podawanie lewodopy na czczo powoduje jednak często wystąpienie nudności. W takiej sytuacji lek powinien zostać podany z niewielkim posiłkiem, zawierającym głównie węglowodany. Może to być np. niewielka ilość pieczywa lub herbatników niskobiałkowych, szklanka soku czy kawałek owocu.

Wśród osób z chorobą Parkinsona obserwuje się niedobory niektórych witamin, które wynikają ze specyfiki choroby oraz stosowanych leków. Leczenie lewodopą zwiększa zapotrzebowanie na witaminy z grupy B, przede wszystkim witaminę B6, B12, PP oraz kwas foliowy. Zaleca się więc spożywanie ciemnego pieczywa, grubych kasz, warzyw oraz nasion. Wśród starszych osób z chorobą Parkinsona dochodzi ponadto do obniżenia gęstości tkanki kostnej, co zwiększa ryzyko złamań kości. Aby spowolnić ubytek tkanki kostnej, pacjentom zaleca się przyjmowanie suplementów witaminy D, a także zwrócenie uwagi na odpowiednią podaż z dietą wapnia, magnezu i witaminy C.

Warto również zwrócić uwagę na podaż witamin przeciwutleniających – beta-karotenu, witaminy C i E. Badania epidemiologiczne wskazują, że duże spożycie surowych warzyw i owoców, będących źródłem przeciwutleniaczy, zmniejsza ryzyko rozwoju choroby Parkinsona.

Dieta osób z chorobą Parkinsona powinna także dostarczać nienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, których źródłem są np. tłuste ryby morskie. Kwasy te mogą zmniejszać ryzyko chorób neurodegeneracyjnych, a ponadto są niezbędne do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania mózgu.

Należy również pamiętać o odpowiedniej podaży płynów – 6-8 szklanek dziennie.

 


Statystyki:
Data dodania: 2017-05-18 08:47:41
Autor:

Jagoda Krüger

Absolwentka studiów licencjackich i magisterskich na kierunku Dietetyka Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Uczestniczy w licznych konferencjach związanych z tematyką dietetyki, żywienia oraz sportu. Nieustannie poszerza swoją wiedzę,...

MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE
Realizacja b2net.pl
Copyright 100 club 2015. All rights reserved.