POChP – podstępna i groźna choroba płuc

żyj
choroba płuc

Czym jest POChP?

 

POChP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc, jest stanem chorobowym, charakteryzującym się nie do końca odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Często przez pierwsze lata występowania objawów nie jesteśmy świadomi choroby. Zaczynają się pojawiać u nas trudności z oddychaniem przy wykonywaniu czynności, które dotychczas nie stanowiły dla nas problemu. Zaburzenia w przepływie powietrza przez drogi oddechowe, mają zwykle charakter postępujący. Do lekarza zgłaszamy się zwykle wtedy, gdy ujawniają się kolejne symptomy: mokry (z krwawymi plwocinami) i/lub suchy kaszel, szczególnie u palaczy, świszczący oddech, uczucie ucisku w klatce piersiowej oraz duszności, pojawiające się głównie podczas aktywności fizycznej, a z czasem i w trakcie spoczynku. Przeważnie w takim wypadku znaczna część miąższu płucnego jest już zniszczona, a płuca objęte postępującą rozedmą.

 

Chorobie tej towarzyszy ponadto nieprawidłowa odpowiedź zapalna płuc na szkodliwe gazy i pyły, w której najważniejszą przyczyną jest dym tytoniowy. W krajach rozwijających bardzo istotną przyczyną występowania POChP jest wdychanie gazów, powstałych podczas spalania materiałów biologicznych, takich jak drewno, nawóz lub odpadki roślinne. Do innych przyczyn możemy zaliczyć również zanieczyszczenia powietrza w miejscach pracy oraz zanieczyszczenia komunikacyjne, zwłaszcza w dużych miastach.

 

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) POChP jest obecnie na czwartym miejscu wśród przyczyn zgonów na świecie. Zgodnie z prognozami choroba ta, na którą cierpi około 2 milionów Polaków, w 2030 r. stanie się trzecią przyczyną śmierci ludzi na naszym globie.

 


Poznajmy czynniki ryzyka

 

  • Palenie tytoniu – 80-90% wszystkich chorych,
  • Czynniki genetyczne (np. niedobór α1-antytrypsyny naturalnego inhibitora enzymów proteolitycznych),
  • Czynniki środowiskowe:
    • Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego,
    • Intensywne narażenie zawodowe na pyły i substancje chemiczne (opary, substancje drażniące).
  • Czynniki osobnicze:
    • Nieswoista nadreaktywność oskrzeli,
    • Nawracające zakażenia układu oddechowego w dzieciństwie,
    • Zaburzenia rozwoju płuc w okresie płodowym,
    • Niska masa urodzeniowa.

 

W POChP uszkodzenie płuc jest wynikiem:

  • Przewlekłego zapalenia dróg oddechowych, miąższu płuc i naczyń płucnych z udziałem głównie makrofagów i limfocytów T, neutrofilów (ciężka postać) i eozynofilów (zaostrzenie choroby),
  • Proteolizy – zachwiania  równowagi pomiędzy aktywnością proteinaz i antyproteinaz,
  • Stresu oksydacyjnego.

 

papierosy

 

Niedowaga i nadwaga problemem

 

U chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc powinniśmy dążyć do utrzymania wskaźnika masy ciała (BMI) w granicach 18,5-24,99, czyli w wartościach prawidłowych. Tylko utrzymanie prawidłowej masy ciała opóźni rozwój choroby i poprawi rokowanie!

 

Niedowaga prowadzi do osłabienia mięśni, w tym także oddechowych. Jest związana z wcześniejszym odczuwaniem sytości w wyniku ucisku przepony na żołądek. Zatem konieczne w tym wypadku będzie zastosowanie diety bogatokalorycznej, która dostarczy nam wystarczającą ilości kilokalorii.

 

Nadwaga wiąże się z kolei z koniecznością dostarczenia większych ilości tlenu w celu prawidłowego utlenowania nadmiaru tkanek. Tutaj rozwiązaniem będzie dieta redukcyjna, która wpłynie na spadek nadmiernej masy ciała.

 

 

Z żywieniowego punktu widzenia - czy właściwa dieta może pomóc?

 

U chorych z POChP zaleca się:

  • Zastosowanie diety o większej zawartości tłuszczy niż węglowodanów, gdyż tłuszcze potrzebują mniejszej ilości tlenu do spalania, zatem dieta taka ułatwi oddychanie, odciążając jednocześnie przeponę,
  • Zwiększenie podaży kwasów tłuszczowych z rodziny n-3, ponieważ mają właściwości przeciwzapalne – stosunek KT z rodziny n-6 do n-3 powinien wynosić 4:1,
  • Prawidłową podaż witaminy C – jej niedobór w diecie zwiększa ryzyko zachorowania na tę chorobę,
  • Prawidłową podaż antyoksydantów – witamina E, selen, cynk, beta-karoten, retinol,
  • W przypadku makroskładników – odpowiednią podaż magnezu,
  • Wyrównanie niedoborów lub nadmiarów wody w diecie.

 

W przypadku niedożywienia:

  • Dieta bogatotłuszczowa (45-55%) o niskiej zawartości NKT,
  • Zapotrzebowanie energetyczne około 45 kcal/ kg m.c./ dobę,
  • 1,5 g białka/ kg m. c.

 

W przypadku prawidłowej masy ciała:

  • Dieta bogatotłuszczowa (45-55%) o niskiej zawartości NKT,
  • Zapotrzebowanie energetyczne około 120% zalecanej u osób całkowicie zdrowych,
  • Około 1 g białka/ kg m.c.

 

Osoby chore na POChP powinny kontrolować profilów aminokwasów w swojej diecie, gdyż duże ilości glutaminy wpływają osłabiająco na jelitową tkankę limfatyczną i śródbłonek płuc.

 

kobieta jedząca sałatkę

 

Ogólne zasady żywienia dla chorych na POChP proponują, aby:

  • urozmaicać dietę poprzez wprowadzanie produktów z każdej z grup: nabiał, produkty zbożowe, mięso, warzywa i owoce,
  • jadać mniejsze posiłki, ale częściej spożywane, równomiernie rozłożone w ciągu dnia (np. 6 mniejszych posiłków zamiast 3 dużych),
  • zmniejszać spożycie sodu,
  • spożywać duże ilości płynów,
  • zapewniać odpowiednią podaż błonnika, w celu zapewnienia regularności wypróżnień,
  • korzystać z tłuszczów roślinnych, czyli zawierających nienasycone kwasy tłuszczowe (omega-6, omega-3),
  • przygotowywać potrawy nieskomplikowane, w przypadku gdy chory gotuje sam, lub wspólnie z pozostałymi domownikami, w celu zmniejszenia zmęczenia,
  • jadać powoli, w spokojnej atmosferze, spożywać małe kęsy i dokładnie je przeżuwać,
  • unikać jedzenia bezpośrednio przed snem, a ostatni posiłek spożywać minimum 3h przed położeniem się do łóżka, gdyż przepona w pozycji leżącej pracuje gorzej, a zjedzenie kolacji bezpośrednio przed snem będzie prowadzić do nasilenia się duszności.

 

Produkty …

…  wskazane:

  • jaja kurze, mięsa i ryby: chuda cielęcina, kurczak, indyk, chude wędliny, dorsz, sandacz, mintaj, łosoś,
  • zupy: zaprawiane mąką i mlekiem, mąką i śmietanką lub mąką utartą na zimno z masłem (dla osób z niedowagą bądź czyste dla osób z nadwagą); krupnik, rosół, ryż,
  • produkty skrobiowe: chleb/bułki pełnoziarniste, makarony pełnoziarniste, grube kasze (gryczana, jaglana), ryż biały/brązowy,
  • produkty mleczne i przetwory: mleko i przetwory mleczne, koktajle mleczno-owocowe, sery twarogowe,
  • owoce: cytrusowe, jagodowe, banany, śliwki, jabłka, jabłka pieczone, musy, przeciery,
  • warzywa: papryka (czerwona i zielona), pomidory, buraki, pietruszka, szparagi, szpinak, sałata zielona, gotowane/pieczone ziemniaki, drobno starte surówki,
  • orzechy: migdały, pistacje, nasiona,
  • tłuszcze: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, olej lniany,
  • napoje: soki owocowe oraz warzywne.

 

… przeciwwskazane:

  • produkty wzdymające, takie jak warzywa kapustne (kapusta, kalafior) i suche nasiona roślin strączkowych (groch, fasola, bób),
  • produkty zawierające duże ilości sodu, np. śledzie, sery (feta),
  • produkty zawierające duże ilości kofeiny, np. kawa, herbata, kakao, czekolada i napoje energetyczne,
  • napoje gazowane.

 


Statystyki:
Data dodania: 2017-04-20 08:54:15
Autor:

Jan Neumann

Absolwent studiów inżynierskich na kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka oraz magisterskich na kierunku Dietetyka na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Ciągle rozwijający swoją wiedzę w zakresie zdrowego odżywiania....

MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE
Realizacja b2net.pl
Copyright 100 club 2015. All rights reserved.