Zrozumienie różnic, czyli pierwszy krok w psychoedukacji na temat stresu, kryzysu i trudnych sytuacji

Ostatnio spędza mi sen z oczu sprawa podejścia do tego, jak ważne jest zrozumienie pojęć, dotyczących sytuacji stresowych, z którymi stykamy się na co dzień oraz, jak nieznajomość w  tej dziedzinie może zaszkodzić nam i  osobom, które doświadczają stresu.

Często słyszę, jak ludzie mówią do siebie wzajemnie: „Czym Ty się denerwujesz?”„Opanuj się” „Weź się w garść” „Nie bądź mięczakiem”.  Nie próbując zrozumieć, zapytać, wręcz pogłębiamy działanie stresu u drugiej osoby, przyczyniając się nieświadomie do konsekwencji, jakie może nasze zachowanie wywołać, w postaci objawów psychosomatycznych, chorób, depresji, uzależnień.

Stres i nasze możliwości w walce z nim

Stres –  otacza nas ze wszystkich stron. Denerwujemy się w domu i w pracy, w sklepie, w aptece, u lekarza, ciągle coś wyprowadza nas z równowagi i powoduje poczucie napięcia.

Stres jest definiowany w psychologii jako „dynamiczna relacja adaptacyjna pomiędzy możliwościami jednostki, a wymogami danej sytuacji (stresorem) charakteryzująca się brakiem równowagi psychicznej i fizycznej”.

Mamy więc z jednej strony różne sytuacje, a z drugiej – nasze możliwości.

Istnieją również 3 reakcje przystosowawcze:

• Dystres jest reakcją organizmu na zagrożenie, utrudnienie lub niemożność realizacji ważnych celów i zadań człowieka, pojawia się w momencie zadziałania bodźca, czyli stresora.

• Eustres to reakcja na stres pozytywnie mobilizujący do działania.

• Neustres to reakcja na bodziec dla danej osoby neutralny w działaniu, chociaż dla innych bywa on eustresowy lub dystresowy

Stres odbierany, jako zagrożenie, zbyt długotrwały i chroniczny przyczynia się do rozwoju zaburzeń psychicznych, przede wszystkim takich jak :zaburzenia lękowe depresyjne. Stres zbyt silny, traumatyczny stwarza ryzyko PTSD czyli zespołu stresu pourazowego oraz w szczególnych przypadkach zaburzeń osobowości.

Zdarza się oczywiście, że nawet pod wpływem uporczywego i długotrwałego stresu,   niektórzy z nas sobie z nim radzą i potrafią wyjść z trudnych dla siebie sytuacji, „emocje nie przesłaniają im myślenia”.

Zachowań człowieka nie można jednak w pełni kontrolować i przewidzieć.

Nie można też w pełni przewidzieć działania sił zewnętrznych.

Kryzys i jego źródła

„Kryzys jest reakcją zdrowego człowieka na trudną sytuację, której nie potrafi rozwiązać, gdyż posiadane umiejętności okazują się niewystarczające. W związku z tym sytuacja zaczyna być odczuwana jako trudność nie do zniesienia, wyczerpuje zasoby wytrzymałości i narusza mechanizmy radzenia sobie, zaburza równowagę emocjonalną oraz codzienne funkcjonowanie”.

Kryzys nie jest wynikiem sytuacji samej w sobie, ale INTERPRETACJI I OCENY jaką osoba jej nadaje. Subiektywna ocena wydarzeń jest źródłem kryzysu.

Kryzys jest zjawiskiem, występującym w ramach ogólnego, a czasami bardzo długiego procesu zmian, sytuacji stresowych, występujących wokół nas.

Kryzysy są wywoływane zdarzeniami losowymi, niepowodzeniami osobistymi oraz porażkami życiowymi. Życie każdego człowieka naznaczone jest ciągłymi zmianami w następstwie krytycznych wydarzeń. Żyjemy w otoczeniu, w środowisku niepewnym, gdzie obok wartości pozytywnych następują również i negatywne, powodujące stan wewnętrznej nierównowagi.

Kryzys to m.in:

• znaczące emocjonalne zdarzenie lub radykalna zmiana statusu w życiu człowieka;

• chwila, gdy decyduje się, czy dana sprawa lub działanie będzie postępować dalej, ulegnie modyfikacji czy też zostanie zakończone;

• stan cierpienia z towarzyszącymi uczuciami zagrożenia i lęku, przeżywanymi w związku z wyżej wymienionymi zdarzeniami.

Kryzys pojawia się, gdy brak nam skutecznych strategii do rozwiązania danego problemu, tracimy kontrolę nad własnym życiem i nie potrafimy jej przywrócić.

Istotna dla rozpoznania kryzysu jest obecność 3 czynników:

1. Wydarzenia krytycznego – poprzedzającego kryzys, którego świadoma jest dana osoba lub osoby z jej otoczenia

2. Znaczących następstw wydarzenia krytycznego w postaci gwałtownego załamania funkcjonowania poznawczo-emocjonalnego ( ze świadomością wewnętrznego napięcia i dyskomfortu) niezwykłego dla danej osoby.

3. Ustępowanie stanu nierównowagi, ok 6 tygodni, chyba, że mamy do czynienia z kryzysem przewlekłym.

Nieoceniona jest w takich przypadkach pomoc osoby trzeciej, mającej pojęcie o tym, jak funkcjonuje człowiek pod wpływem trudnych emocji.

Warto wiedzieć,  że kryzys uwidacznia się w trzech wymiarach  fizjologicznym, emocjonalnym, poznawczym i behawioralnym.

Zarówno Stres jak i Kryzys w powszechnym odbiorze są uważane za zjawiska szkodliwe. Jednak stres umiarkowany zwiększa możliwości radzenia sobie z wymaganiami adaptacyjnymi otoczenia, dzięki czemu umożliwia rozwój psychiczny. Wielu badaczy zjawiska określa go jako podstawowy czynnik rozwoju.

Kryzys również jest częścią naszego życia, dotyczy nas wszystkich, co ważne często jest spodziewany, a nawet pożądany. Wymaga od nas zmian i podejmowania nowych wyzwań i zadań.  Na stres i kryzys możemy spojrzeć z wielu różnych stron. Ważne jednak aby rozpoznawać i ograniczać sytuacje wywołujące kryzys i stres oraz minimalizować skutki. Jednakże nie da się ich wyeliminować do końca.

Małgorzata Trznadel

Specjalizuję się w pracy z osobami, którzy przechodzą  przez proces ważnych zmian w ich życiu lub  firmie. Pomagam odzyskać równowagę utraconą w wyniku trudnych emocjonalnie wyzwań, stresu  lub kryzysu oraz postawić pierwsze kroki w kierunku odnalezienia nowego celu i  uzyskania skutecznych i trwałych efektów. Robię to poprzez bezpośrednie rozmowy osobiste na sesjach coachingowych, specjalne  materiały PDF i nagrania oraz kursy online.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.




Nie przegap najświeższych informacji!

MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE